Gdybyśmy jednak przyznali, że jurysdykcja zwyczajna jest konieczna do udziału w Niedoskonałym Soborze Powszechnym, istnieją trzy możliwe odpowiedzi na ten zarzut, które są przedmiotem debaty wśród katolików: z jednej strony są tacy, którzy twierdzą, że biskupi posiadający jurysdykcję uzupełnioną mogą uczestniczyć w takim soborze, ponieważ władza soboru pochodziłaby bezpośrednio od Chrystusa, a nie od władzy poprzedzającej zgromadzenie lub zewnętrznej względem niego. Z drugiej strony są tacy, którzy, idąc za niektórymi teologami przedsoborowymi, twierdzą, że biskupi posiadają jurysdykcję powszechną z racji przynależności do stanu biskupiego w hierarchicznej komunii z Kościołem. Wreszcie istnieje stanowisko, które wyjaśnia, że biskupi otrzymują jurysdykcję niezbędną do pełnienia funkcji pasterzy Kościoła na mocy milczącej i zwyczajowej woli papieża (lub ustawodawstwa papieskiego), która nie może zniszczyć urzędu pasterskiego Kościoła i dlatego zakłada się, że milcząco gwarantuje misję i władzę niezbędną do kontynuowania tego urzędu.

Niniejsza odpowiedź skupi się na wyjaśnieniu tego ostatniego stanowiska, ponieważ eliminuje ta odpowiedź wszelkie dalsze dyskusje na ten temat.

Aby właściwie zrozumieć to stanowisko, należy zrozumieć następujące istotne zagadnienia:

a) Istnieją potwierdzone historycznie przypadki, w których biskupi zostali wyświęceni bez mandatu papieskiego, a biskupi ci objęli swoje urzędy duszpasterskie.

b) Urząd duszpasterski biskupów tradycjonalistycznych nie jest urzędem istniejącej wcześniej diecezji, ale nie oznacza to, że jest on nieważny: diecezje są instytucją prawa kościelnego, a zatem podlegają zmianom; nie są one wymogiem prawa boskiego.

a) Istnieją potwierdzone historycznie przypadki, w których biskupi zostali wyświęceni bez mandatu papieskiego, a biskupi wyświęceni w ten sposób objęli swoje urzędy duszpasterskie.

Oprócz dobrze znanego faktu, że kanoniczne ustanawianie biskupów przez papieża jest prawem kościelnym sięgającym (przynajmniej powszechnie) reform św. Grzegorza VII, prawdą jest, że miał miejsce przypadek bardzo podobny do tych, które miały miejsce w naszych czasach, dokonanych przez arcybiskupów Thuca, Lefebvre'a i kilku innych. Mamy na myśli przypadek św. Euzebiusza z Samosaty, który mianował i wyświęcił proboszczów oraz biskupów tytularnych różnych diecezji prześladowanych przez arian. Św. Euzebiusz podjął tę akcję, nie mając żadnej konkretnej jurysdykcji nad tymi diecezjami, a jednak, daleko od popełnienia aktu schizmatyckiego, był to środek bardzo chwalony przez wszystkich katolików, którzy zawdzięczają św. Euzebiuszowi zachowanie różnych diecezji. Możemy przytoczyć relację ojca Fleury'ego (przeora z Argenteuil i spowiednika króla, zawartą w jego Historii kościelnej), który mówi nam o św. Euzebiuszu, co następuje:

„Św. Euzebiusz z Samosaty, po powrocie z wygnania, ustanowił biskupów w wielu miejscach, czy to dzięki autorytetowi, jaki zdobył dzięki swojemu wiekowi, cnotom i cierpieniom za wiarę, czy też dzięki temu, że przypisywano mu te święcenia, o które zabiegał u tych, którzy mieli władzę ich udzielać. W Barhaea umieścił więc Akacjusza, słynnego wówczas człowieka, który wyróżniał się w życiu monastycznym pod kierownictwem Asteriusza, ucznia św. Juliana Sabasa, i kontynuował tę samą praktykę cnoty podczas swojego biskupstwa, które sprawował przez pięćdziesiąt osiem lat. Jego drzwi były zawsze otwarte dla wszystkich, tak że można było z nim rozmawiać o każdej porze, nawet podczas posiłków i w nocy; nie wahał się bowiem przerywać snu, tak mało obawiał się świadków swoich najskrytszych czynów. Św. Euzebiusz mianował również Teodota, znanego z życia ascetycznego, biskupem Hierapolis, Euzebiusza z Chalkis i Izydora z Cyru, obu ludzi wielkiej gorliwości i wyjątkowych zasług; w Edessie umieścił św. Eulogiusza, który został był wygnany do Egiptu, ponieważ św. Barsus zmarł jakiś czas wcześniej. Eulogiusz mianował Protogenesa, towarzysza swoich trudów i wygnania, biskupem i osadził go w Carrhae, aby tam ustanowił religię. Ostatnim miejscem, w którym św. Euzebiusz z Samosaty mianował biskupa, była Dolicha, małe miasto w Syrii, dotknięte arianizmem. Chciał więc mianować tam biskupem Marisa, człowieka zasłużonego i wielkiej cnoty. Jednak gdy sam wkroczył do miasta, ariańska kobieta rzuciła w niego dachówką ze dachu swojego domu, co spowodowało złamanie czaszki, w wyniku czego wkrótce potem zmarł. Jednak przed śmiercią kazał obecnym przysiąc, że nie będą ścigać tej kobiety; taki był koniec św. Euzebiusza z Samosaty. Kościół zalicza go do męczenników i czci jego pamięć dwudziestego pierwszego czerwca. Jego następcą został jego bratanek Antioch, który podążył za nim do Tracji podczas jego wygnania i który sam został wygnany do Armenii.” [9]

Ksiądz Montrouzier, wyjaśniając ten fakt w kategoriach teologicznych i kanonicznych, przedstawia następującą refleksję:

„Historia z uznaniem wspomina przykład świętego Euzebiusza, biskupa Samosaty, który w czasie prześladowań ariańskich podróżował po Kościołach, aby zapewnić im wiernych kapłanów i pasterzy (zob. poniższy akapit). Jednak aby pochwalić tę cechę i inne podobne, nie trzeba odwoływać się do rzekomego ustępstwa, które nigdy nie miało miejsca. Wystarczy powiedzieć, że na mocy miłości, która jednoczy wszystkich członków Kościoła, biskupi są sobie winni wzajemną pomoc, dla której mogą słusznie liczyć na zgodę Rzymskiego Papieża w przypadkach nieprzewidzianej konieczności, ponieważ wydaje nam się jasne, że wikariusze apostolscy, których dni są w ten sposób zagrożone, mogą i muszą szybko wyświęcić przynajmniej jednego biskupa, aby skutecznie przyczynić się do zachowania chrześcijaństwa. Ale na jakiej podstawie będą działać? Czy będzie to na mocy jurysdykcji powszechnej przyznanej na wypadek skrajnych sytuacji? Nie. Będą opierać się wyłącznie na domniemanej zgodzie Papieża Rzymskiego, którego intencje interpretują jako mędrcy.” [10]

To wyjaśnienie podane przez ks. Montrouziera jest bardzo istotne dla naszej obecnej sytuacji. Jest jasne, że biskupi, którzy pozostali wierni w czasie wielkiego kryzysu w historii, musieli kontynuować misję Kościoła, i jest jasne, że ta ciągłość jest domniemaną zgodą każdego prawowitego papieża. Dlatego też jasne jest, że to, co mówi się o św. Euzebiuszu, można powiedzieć o arcybiskupach Thucu, Lefebvrze i kilku innych, a także o tych, którzy kontynuują ich misję dzisiaj.

b) Urząd duszpasterski diecezji nie jest prawem boskim, lecz raczej ewolucją prawa kościelnego, a zatem podlega zmianom.

Ten punkt jest być może najbardziej podstawowy i oczywisty. Powszechnie wiadomo, że diecezje były często tworzone, niektóre były rozszerzane, inne znoszone itd. Innymi słowy, jest to element Kościoła o charakterze czysto akcydentalnym, który może być dostosowywany i modyfikowany w zależności od okoliczności. Jest oczywiste, że w sytuacji, w której się znajdujemy, można słusznie założyć, że ustawodawstwo papieskie milcząco zezwala na modyfikacje niezbędne do skutecznego sprawowania urzędu duszpasterskiego.

Ponadto należy zauważyć, że w Kościele nie zawsze istniało konkretne wytyczenie granic terytorialnych.

W artykule poświęconym diecezjom Catholic Encyclopedia podaje następujące informacje:

„Nie da się ustalić, jakich zasad przestrzegano we wczesnym Kościele, aby ograniczyć terytorium, nad którym każdy biskup sprawował swoją władzę...” [11]

„Dokładne ograniczenia terytorium biskupiego nie mogły budzić większego zainteresowania w początkach chrześcijaństwa, ponieważ byłoby to niewykonalne.” [12]

Dlatego też zastrzeżenia dotyczące urzędu, nad którym biskupi sprawują swoją władzę, w obecnym kontekście wydają nam się nieistotne. Faktem jest, że biskupi tradycjonalistyczni rządzą i nauczają określone wspólnoty w sposób regularny i stabilny; nie są oni biskupami nieokreślonymi ani czysto sakramentalnymi, jak się często fałszywie sugeruje. Często widzimy budowę kaplic, seminariów, oratoriów i misji, składanie wyrzeczeń się błędów itd. Innymi słowy, wszystkie działania należące do sfery prawnej jurysdykcji zewnętrznej, których nie można wyjaśnić jedynie odwołaniem się do jurysdykcji uzupełnionej w poszczególnych przypadkach, ponieważ mówimy o działaniach wykonywanych w sposób stabilny i zwyczajowy. 

Chodzi nam o to, że posługa duszpasterska biskupów tradycjonalistycznych jest jasnym i oczywistym faktem, którego nie może poważnie zaprzeczyć nikt, kto ma choćby minimalną wiedzę na temat pracy duchowieństwa tradycjonalistycznego.

Wszystkie te działania są zawsze wykonywane w sposób stały za zgodą biskupa, bez której niemożliwe byłoby ich przeprowadzenie. Dlatego twierdzimy, że urzędy te nadal właściwie do nich należą.

Wniosek

Ksiądz prałat Van Noort przedstawia w tym względzie ważną zasadę:

„Jedną rzeczą jest zmiana konstytucji Kościoła, a zupełnie inną – zapewnienie nadzwyczajnych środków w nadzwyczajnych okolicznościach.” [13]

W żadnym miejscu nie ma tu mowy o wprowadzaniu zmian w konstytucji Kościoła: nie ma wątpliwości, że jurysdykcja kościelna wywodzi się od Papieża. Jednak, mówiąc konkretnie, należy również pamiętać, że jurysdykcja jest przyjmowana z woli Papieża, a niekoniecznie na podstawie pisemnego mandatu. W nadzwyczajnych okolicznościach konieczności obecna hierarchia może domniemywać wolę Papieża, ponieważ nieodłącznym obowiązkiem każdego biskupa ustanowionego kanonicznie jest zapewnienie rozwoju i ciągłości Kościoła wraz ze wszystkimi niezbędnymi atrybutami i uprawnieniami.

Nazwijmy to jurysdykcją zwyczajną, jurysdykcją zwyczajową lub jakkolwiek sobie życzysz. Chodzi o to, że niezbędna jurysdykcja, która czyni biskupów tradycjonalistycznych prawowitymi pasterzami Kościoła, istnieje do dziś, co wyjaśnia, dlaczego muszą oni być uważani za członków niedoskonałego soboru na mocy prawa Bożego.